Yazan: Psk. Dan. Gökçe Karahan Çağlar — Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) mezunu; MOXO uygulayıcı ve Attentioner eğitmen sertifikalıdır. Son güncelleme: Ağustos 2026.
Özet: Halk arasında “pedagog” çocuklarla çalışan ruh sağlığı uzmanları için genel bir isim olarak kullanılır; oysa pedagog, psikolog, psikolojik danışman ve çocuk-ergen psikiyatristi farklı eğitimlere ve farklı yetkilere sahip ayrı mesleklerdir. Çocuğunuz için doğru uzman, yaşadığı zorluğun türüne göre değişir: tanı ve ilaç gerektirebilecek durumlarda çocuk ve ergen psikiyatristi; değerlendirme, önleyici destek ve aile rehberliği için psikolojik danışman ya da psikolog doğru adres olabilir. Bu yazıda farkları açık bir dille anlatıyoruz.
Çocuğunuzla ilgili bir şeylerin yolunda gitmediğini hissediyorsunuz. Belki öğretmeni derste dikkatini toplayamadığını söyledi, belki eve kapanıyor, belki öfke patlamaları arttı. İnternete “Eskişehir pedagog” yazdınız — ve karşınıza onlarca farklı unvan çıktı: pedagog, psikolog, psikolojik danışman, aile danışmanı, psikiyatrist… Kime gideceğinizi bilmemek, yardım aramayı ertelemenin en sık nedenlerinden biri. Bu yazı, o kararı netleştirmeniz için hazırlandı.
Pedagog kimdir, Türkiye’de bugün ne anlama geliyor?
Pedagoji, çocuk gelişimi ve eğitimi bilimidir. Türkiye’de “pedagog” unvanı geçmişte üniversitelerin pedagoji bölümlerinden mezun olanlara verilirdi; bu bölümler uzun süre önce yeniden yapılandırıldığı için bugün yeni mezun “pedagog” sayısı çok azdır. Halk arasında ise “pedagog” kelimesi, çocuklarla çalışan tüm ruh sağlığı ve gelişim uzmanları için genel bir isim hâline gelmiştir. Yani “çocuğumu pedagoga götürmek istiyorum” diyen bir ebeveynin gerçekte aradığı çoğu zaman; çocuk gelişimi ve ruh sağlığı alanında eğitim almış, çocukla ve aileyle birlikte çalışan bir uzmandır. Bu alanın bugünkü akademik karşılıklarından biri de Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) eğitimidir. Açık olalım: Merkezimizde “pedagog” unvanlı bir uzman bulunmaz; sunduğumuz hizmet psikolojik danışmanlıktır. Bu yazının amacı da tam olarak bu unvan karmaşasında size doğru yolu göstermektir.
Psikolog, psikolojik danışman ve psikiyatrist arasındaki fark nedir?
Kısaca: psikolog, üniversitelerin psikoloji bölümü mezunudur; değerlendirme ve psikolojik destek alanında çalışır. Psikolojik danışman, Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) bölümü mezunudur; bireyin ve ailenin gelişimini destekleyen, önleyici ve güçlendirici psikolojik danışmanlık hizmeti sunar. Çocuk ve ergen psikiyatristi ise tıp fakültesi mezunu bir hekimdir; tanı koyma ve gerektiğinde ilaç tedavisi düzenleme yetkisi yalnızca hekimlere aittir.
Bu üç meslek birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman tamamlayıcısıdır. İyi bir süreçte uzmanlar birbirine yönlendirme yapar: örneğin dikkat güçlüğü şüphesinde değerlendirme sonuçları bir çocuk-ergen psikiyatristiyle paylaşılabilir; tanı hekimde, günlük yaşam becerilerini güçlendirme çalışması danışmanlık sürecinde ilerler.
Çocuğunuz için hangi uzmana, hangi durumda gitmelisiniz?
Psikolojik danışmana / psikoloğa başvurmak için uygun durumlar: okula uyum ve motivasyon sorunları, arkadaşlık ilişkilerinde zorlanma, sınav kaygısı, özgüven, kardeş kıskançlığı, ebeveyn tutumları konusunda rehberlik, boşanma sürecinde çocuğun desteklenmesi, ergenlik dönemindeki iletişim çatışmaları ve dikkat becerilerinin değerlendirilip geliştirilmesi.
Çocuk ve ergen psikiyatristine yönlendirme gerektirebilecek durumlar: kendine zarar verme düşünce veya davranışları, yeme davranışında belirgin bozulma, uzun süren yoğun içe kapanma, tanı ve ilaç değerlendirmesi gerektirebilecek tablolar. Bu durumlarda vakit kaybetmeden bir hekime başvurmanızı öneririz. Kendine zarar verme riski varsa çocuğunuzu yalnız bırakmayın, en yakın acil servise başvurun; acil durumlarda 112’yi arayın.
Dikkat sorunu şüphesinde süreç nasıl işler?
“Çocuğum derste dinlemiyor, ödeve oturamıyor” şikâyeti, ebeveynlerin uzman arayışının en sık nedenlerindendir. Burada önemli ayrım şudur: DEHB (dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu) tanısını yalnızca hekim koyar. Danışmanlık merkezinde yapılan ise tanı değil, objektif değerlendirme ve beceri geliştirmedir: Merkezimizde uluslararası kullanımı olan, sürekli performans testi (CPT) türündeki MOXO dikkat değerlendirmesi ile çocuğun dikkat profili raporlanır — bu test tek başına klinik sonuç veya tanı üretmez, karar her zaman bütüncül değerlendirmeyle ve gerektiğinde hekim eliyle verilir; ardından ihtiyaç varsa “Dikkatimi Topluyorum” (Attentioner) programı ile dikkat becerileri yapılandırılmış bir psikoeğitimle desteklenir. MOXO’nun nasıl çalıştığını MOXO dikkat testi nedir? yazımızda ayrıntılı anlattık. Değerlendirme raporu aileye teslim edilir; tanısal süreçte hekimle paylaşım, yalnızca ebeveynin açık onayıyla ve ailenin kendisi tarafından yapılır.
Eskişehir’de çocuğunuz için destek ararken nelere bakmalısınız?
- Unvan ve eğitim şeffaflığı: Uzmanın hangi bölümden mezun olduğu ve hangi hizmeti sunduğu açıkça yazıyor mu?
- Kapsam dürüstlüğü: Tanı ve ilaç düzenlemenin hekim yetkisi olduğunu açıkça söylüyor mu, gerektiğinde yönlendirme yapıyor mu?
- Yapılandırılmış araçlar: “İçimden geldiği gibi” değil; MOXO gibi nesnel değerlendirme araçları ve yapılandırılmış programlarla mı çalışıyor?
- Aileyi sürece katma: Çocukla yapılan çalışmanın ebeveyn görüşmeleriyle desteklenmesi kalıcı değişimin anahtarıdır.
Beyaz Koza Psikolojik Danışmanlık’ta çocuk ve ergen görüşmeleri, Psikolojik Danışman Gökçe Karahan Çağlar tarafından Tepebaşı/Eskişehir’deki merkezimizde ve online olarak yürütülür. Çocuğunuzun ihtiyacının hangi uzmanlık alanına girdiğinden emin değilseniz, ilk görüşmede birlikte netleştirir; gerekiyorsa doğru uzmana yönlendiririz. Sorularınız için iletişim sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Pedagog ile psikolojik danışman aynı şey mi?
Hayır. Pedagog, pedagoji (çocuk gelişimi ve eğitimi) eğitimi almış kişidir ve bugün Türkiye’de bu unvanla çalışan uzman sayısı azdır. Psikolojik danışman ise PDR bölümü mezunudur. Halk arasında “pedagog” kelimesi çocuklarla çalışan uzmanların geneli için kullanılır.
Çocuğuma DEHB tanısını kim koyabilir?
DEHB dâhil tüm psikiyatrik tanılar yalnızca hekim (çocuk ve ergen psikiyatristi) tarafından konur. Danışmanlık merkezinde yapılan MOXO gibi testler tanı aracı değil, değerlendirme araçlarıdır; rapor, ebeveynin açık onayıyla tanısal süreçte hekimle paylaşılabilir.
İlk görüşmede neler olur?
İlk görüşme genellikle ebeveynlerle yapılır: gelişim öyküsü, okul ve aile gözlemleri dinlenir, ihtiyacın hangi alanda olduğu birlikte netleştirilir ve nasıl bir yol izleneceği planlanır. Bu görüşmenin sonunda gerekiyorsa farklı bir uzmanlığa yönlendirme de yapılabilir.
Görüşmeler online yapılabilir mi?
Ebeveyn görüşmeleri ve ergen danışmanlığı online yürütülebilir; küçük yaş grubunda ve değerlendirme süreçlerinde yüz yüze görüşme önerilir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tanı veya tedavi önerisi değildir. Acil durumlarda 112’yi arayınız.
